Almenn einkenni.
Eitt helsta einkenni kristninnar á tuttugustu öldinni er mikil aukning svokallaðra sértrúarsafnaða. Er þá átt við kirkjudeildir er standa utan við hina hefðbundnu meginstrauma kirkjunnar en þar eru grísk-katólskir, rómversk-katólskir, austrænu kirkjurnar  og  mótmælendur. Sértrúarsöfnuðirnir samþykkja ekki játningar kirkjunnar hvorki hina Postullegu né Níkeujátninguna (sjá fyrr). Við skulum  skoða nokkur sérkenni þessara safnaða.

Kirkjuleg einkenni.
Þeir samþykkja sem sagt ekki játningar kirkjunnar eða sérstöðu Biblíunnar og taka því ekki þátt í því sameiningarstarfi sem fer fram á vegum samkirkjulegu hreyfingarinnar. Söfnuðurinn eða kirkjan hafa því engin eða lítil tengsl við aðrar kirkjudeildir eða söfnuði.

Biblíuleg einkenni.
Annarsvegar leggja sértrúarhóparnir höfuðáherslu á að Biblían sé orðrétt og stafrétt opinberun Guðs, þ.e. að allt í Biblíunni sé óskeikult. Hinsvegar þá túlka þeir þá opinberun mjög frjálslega og bæta oft við öðrum ritningum sem teljast jafn mikil opinberun og Biblían og jafn gild eins og fyrr segir. Þegar upp er staðið hafa þessir nýju textar meira kennivald en Biblían, skifta söfnuðinn meira máli. Í sumum hreyfingum hefur Biblían verið þýdd á ný og textinn þá lagaður að kenningu leiðtoganna eins og við munum sjá hér á eftir.

Félagsleg einkenni.
Þessir söfnuðir kenna margir að allir sem eru utan safnaðarins séu andstæðingar, jafnvel útsendarar djöfulsins. Því eru safnaðar meðlimir oft mjög einangraðir frá því að umgangast fólk utan safnaðarins. Söfnuðurinn leggur líka miklar siðferðilegar byrðar á fylgendur sína, sem eiga að tilheyra hinni einu hreinu kirkju, vera sérlega útvaldir og svo framvegis.

Trúboð.
Það er eitt helsta sérkenni þessara safnaða að þeir stunda trúboð á meðal annarra kristinna en ekki fyrst og fremst í samfélögum sem tilheyra öðrum trúarbrögðum. Trúboðar þeirra banka á dyrnar í hinum kristnu löndum þar sem fólk kannast við orðfæri kristninnar og er opnara en á öðrum trúarsvæðum heimsins.

Söfnuðir.
Þeir söfnuðir sem verða nefndir eru aðeins teknir með sem dæmi um sértrúarkirkjur og hópa því margir aðrir hópar eru að sjálfsögðu starfandi. Þeir sem hér verða skoðaðir hafa þá sérstöðu að þeir hafa náð þó nokkurri útbreiðslu og eru vel þekktir í umræðunni bæði hér á Íslandi og á Vesturlöndum almennt.